Алматы облысы, Үңгіртас ауылындағы ұлттық аспаптар шеберханасы дәстүрлі өнерді дәріптеп, қазақтың рухани мұрасын жаңғыртуға үлес қосып келеді.
Қазақ халқының рухани болмысын айшықтайтын асыл мұралардың бірі – ұлттық музыкалық аспаптар. Соның ішінде домбыраның орны ерекше. Оның қос ішегінен төгілген қоңыр үн халқымыздың тарихын, тағдырын, қуанышы мен мұңын, азаттыққа деген аңсарын жеткізеді. Домбыра – жай ғана музыкалық аспап емес, ұлттың жадын сақтаған, ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан рухани құндылық.
Осы бір асыл мұраны ардақтап, ұлттық аспап жасау өнерін дәріптеп жүрген өнер ордаларының бірі – Алматы облысы, Үңгіртас ауылында орналасқан «Қоңыр саз» ұлттық аспаптар шеберханасы.
Ұлттық аспап жасау – терең білімді, төзімділікті, талғампаздықты және шеберлікті талап ететін күрделі өнер. Ағаштың қасиетін тану, оны дұрыс таңдау, аспаптың пішіні мен құрылымын үйлестіру, үнінің табиғи әрі таза шығуына мән беру – мұның бәрі үлкен жауапкершілікті қажет етеді.
Домбыраның әрбір бөлшегінде шебердің еңбегі мен ізденісі жатыр. Аспаптың сыртқы келбеті қаншалықты көркем болса, оның үні де соншалықты маңызды. Өйткені ұлттық аспаптың қадір-қасиеті оның әсем пішінімен ғана емес, халқымыздың дәстүрлі музыкалық мұрасын жеткізе білуімен өлшенеді.
«Қоңыр саз» атауының өзі қазақы болмысқа жақын. Қоңыр үн – халқымыздың мінезін, кең даланың тынысын, терең сезім мен сабырлы сырды танытатын ерекше ұғым. Бұл атау ұлттық өнердің табиғатымен, домбыраның күмбірлеген үнімен үндесіп тұрғандай
Қазақтың дәстүрлі аспаптарын жасау – атадан балаға мирас болған қолөнердің маңызды саласы. Оның бойында ғасырлар бойы қалыптасқан тәжірибе, табиғатты тану, материалдың қасиетін білу және дыбыс ерекшеліктерін ажырату секілді құнды білім жинақталған.
Осындай өнерді сақтап, дамытуға бағытталған шеберханалардың маңызы зор. Себебі ұлттық аспап жасау дәстүрін жалғастыру арқылы халқымыздың мәдени мұрасы ғана емес, сол мұраға тән дүниетаным мен эстетикалық талғам да сақталады.
Әрбір домбыраның үні тыңдаушыны терең ойға жетелеп, туған жерге, елге, тарихқа деген сүйіспеншілікті оятады. Күй арқылы халықтың басынан өткен кезеңдер, елдің арман-мұраты мен рухани әлемі көрініс табады. Сондықтан ұлттық аспапты жасау да, оны тарту да – үлкен мәдени жауапкершілік.
Бүгінгі жаһандану дәуірінде ұлттық болмысты сақтау, төл мәдениетті дәріптеу және оны жас ұрпаққа таныстыру айрықша мәнге ие. Заманауи технологиялар мен жаңа мәдени үрдістер кеңінен таралған кезеңде халықтың өз тамырынан ажырамауы маңызды. Ал ұлттық өнер – сол тамырды тереңдететін рухани күш.
Жас ұрпақтың домбыраның тарихын танып, оның жасалу ерекшеліктерін біліп, дәстүрлі музыканың қадірін түсінуі ұлттық құндылықтарға деген құрметті арттырады. Қолөнер мен музыка сабақтастығы арқылы балалар мен жастар шығармашылыққа бейімделіп қана қоймай, халқымыздың бай мәдениеті туралы тереңірек түсінік қалыптастырады.
Осы тұрғыдан алғанда, «Қоңыр саз» секілді ұлттық аспаптар шеберханаларының қызметі дәстүрді сақтаумен шектелмейді. Олар – ұлттық өнердің өміршеңдігін танытатын, халқымыздың рухани мұрасын бағалауға үндейтін маңызды мәдени орта.
Қазақтың күй өнері мен домбыра мәдениеті – халқымыздың баға жетпес байлығы. Оның әрбір сарынында туған жердің тынысы, халықтың мұңы мен қуанышы, ерлік пен елдікке үндейтін рух бар. Сондықтан ұлттық аспапты жасау өнерін қолдау – өткенге құрмет қана емес, болашақ алдындағы жауапкершілік.
Үңгіртас ауылындағы «Қоңыр саз» ұлттық аспаптар шеберханасы секілді өнер ордаларының еңбегі осы құндылықтарды кеңінен танытуға жол ашады. Ұлттық өнерге деген ықылас артып, дәстүрлі қолөнерге қызығушылық күшейген сайын, халқымыздың мәдени мұрасы да жаңа тыныс алады.
Өйткені ұлттық өнер – өткеннің естелігі емес, бүгінгі өміріміздің ажырамас бөлігі әрі келешек ұрпаққа қалатын рухани аманат.
Қазақтың қоңыр үні күмбірлеп, ұлттық өнеріміздің өрісі кеңейе берсін!