Осындай ардақты азаматтардың қатарында менің атам – Смақов Қойкел есімін ерекше ілтипатпен атағым келеді. Смақов Қойкел 1910 жылы Жамбыл ауылы дүниеге келген. Ол – өз заманының қадірлісі, елге сыйлы, сөзі мен ісі қабысқан, көпке өнеге бола білген тұлға.
Смақов Қойкел – 9 перзент тәрбиелеп өсірген. Бүгінде 70-ке жуық немере, 40-қа жуық шөбере-шөпшек сүйген, үлкен әулеттің бәйтерегі болған жан. Артында қалған ұлдары – Сайлаубай, Хаби, Серік, Қайрат, қыздары – Күләш, Күлайхан, Зинагүл, Майра, Баян, келіндері – Гүлжан, Айман, Анар – әке аманатын арқалап, әулеттің шырағын сөндірмей, ұрпақ сабақтастығын жалғаған асыл мұрагерлері болып табылады. Бұл – бір адамның ғана ғұмыры емес, тұтас бір ұрпақтың өркендеуінің айқын дәлелі.
Қойкел атамның өмір жолы – еңбек пен адалдықтың, қарапайымдылық пен кісіліктің жарқын үлгісі. Ол тек өз әулетінің ғана емес, тұтас бір ортаның ақылшысы, ағайынның арқа сүйер тірегі бола білді. Оның әрбір айтқан сөзі – тәлім, әрбір ісі – өнеге болып, кейінгі ұрпаққа жол сілтеді.
Ортада отырған қариялардың бейнесі ерекше. Олар – ұрпаққа жол сілтеген шамшырақтай. Өмірдің талай белесінен өткен, ақ пен қараны ажыратқан, уақыттың қатал сынағынан сүрінбей өткен жандардың жүзіне қарасаң, тұтас бір дәуірдің айнасына үңілгендей боласың. Ал айналасындағы азаматтар – сол өнегені жалғаған, елдің намысын биік ұстаған буын. Олар үлкендерден көрген тәрбиені бойына сіңіріп, соны келесі ұрпаққа жеткізуші алтын көпір іспетті.
Бұл суреттен бірлік пен бауырмалдық, сыйластық пен құрмет анық сезіледі. Бір шаңырақ астында жиналғандай, бір мақсат, бір рух оларды біріктіріп тұр. Мұнда тек туыстық байланыс қана емес, рухани жақындық, ортақ тарих, ортақ тағдыр бар. Осындай сәттерде адамның жүрегіне жылылық ұялап, өткенге деген сағыныш пен құрмет қатар оянады.
Суретке қарап отырып, өткен мен бүгіннің арасындағы сабақтастықты анық байқаймыз. Бұл – тек бір сәттің көрінісі емес, бұл – ұлттың болмысын, халықтың рухын айшықтайтын құндылықтардың көрінісі. Осындай азаматтардың арқасында ел іргесі берік, ұрпақ тәрбиесі мығым болды. Олар өмірдің қиындықтарына мойымай, кейінгі буынға жарқын жол қалдырды.
Уақыт өтеді, заман өзгереді. Бірақ мұндай сәттер, мұндай бейнелер ешқашан өз құнын жоғалтпайды. Себебі бұл – тек адамдар емес, бұл – тарих. Бұл – тамыр. Бұл – біздің кім екенімізді, қайдан шыққанымызды, қандай құндылықтарды қадір тұтуымыз керектігін еске салатын асыл мұра.
Сондықтан да осындай суреттер – ұрпақ үшін баға жетпес қазына. Олар бізге өткенді ұмытпауға, үлкенді құрметтеуге, бірлікті сақтауға, адамдық қасиеттерді биік ұстауға үндейді. Ал менің атам Қойкел сынды тұлғалардың есімі мен өнегелі өмірі – сол мұраның ажырамас бір бөлігі болып қала бермек.
Айнұр САЙЛАУБАЙҚЫЗЫ, немересі.
