Әлемдік экономика жаңа технологиялық және логистикалық шындыққа бейімделіп жатқан кезеңде Қазақстан мен Корея арасындағы байланыс та жаңа мазмұнға ие болуда. Бұл енді тек тауар алмасу немесе инвестиция тарту мәселесі емес. Екі елдің серіктестігі өндірісті жаңғыртуға, технология трансферіне, стратегиялық ресурстарды терең өңдеуге және Қазақстанды Орталық Азиядағы ірі экономикалық хабқа айналдыруға бағытталуы тиіс.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Орталық Азия – Корея Республикасы» алғашқы бизнес-саммитіндегі сөзінен маңызды бір ой айқын көрінеді: Қазақстан Кореямен қарым-қатынасты дәстүрлі сауда шеңберінен шығарып, технология, өндіріс, инвестиция және жаңа нарықтарға бағытталған ұзақмерзімді экономикалық әріптестік деңгейіне көтеруге ниетті.
Саммитте айтылған ұсыныстарды бірнеше негізгі бағытқа бөлуге болады.
1. Өнеркәсіп: жинақтаудан толыққанды өндіріске дейінҚазақстан мен Корея бүгінде құны 4 миллиард доллардан асатын 51 жобаны жүзеге асырып жатыр. Былтыр елімізде 170 мыңнан астам автокөлік өндіріліп, өндіріс көлемі шамамен 18 пайызға өсті. Бұл ретте Hyundai мен Kia зауыттарының үлесі айрықша.
Ендігі міндет — осы өндірістердегі жергілікті қамту деңгейін арттыру. Яғни көлікті тек құрастырып қана қоймай, оның бөлшектері мен компоненттерін, қажетті жабдықтарды Қазақстанның өзінде өндіру.
Мұндай тәсіл өндірістің айналасында жаңа кәсіпорындардың пайда болуына, инженерлік және техникалық мамандықтардың дамуына, шағын және орта бизнестің ірі өндірістік тізбектерге қосылуына мүмкіндік береді.
2. Стратегиялық минералдар: шикізатты емес, қосылған құнды экспорттауҚазақстан мыс, хром, титан және басқа да стратегиялық маңызы бар минералдарға бай.
Президент осы ресурстар бойынша геологиялық барлаудан бастап өндіру, терең өңдеу және дайын өнім шығаруға дейінгі толық циклді жобалар пулын қалыптастыруды ұсынды.
Бұл жерде мәселе тек жаңа кен орындарын игеруде емес. Негізгі экономикалық міндет — табиғи ресурстарды Қазақстанның ішінде барынша терең өңдеп, жоғары қосылған құны бар өнімге айналдыру.
Кореяның технологиялық тәжірибесі мен Қазақстанның ресурс базасын ұштастыру осы бағыттағы жаңа өндірістерге жол ашуы мүмкін.
3. Орта дәліз: Қазақстанның транзиттік әлеуетін бизнеске айналдыруОрталық Азияның географиялық орналасуы Қазақстанға Еуропа мен Азия арасындағы маңызды көлік буыны болуға мүмкіндік береді.
Бұл ретте Транскаспий халықаралық көлік бағытының, яғни Орта дәліздің маңызы артып келеді. Өткен жылы оның бойындағы контейнерлік тасымал 36 пайызға өсті, ал биылғы алғашқы сегіз айда өсім шамамен 18 пайыз болды.
Алдағы екі жылда бағыттың өткізу қабілетін 6 миллион тоннадан 10 миллион тоннаға дейін арттыру жоспарланып отыр.
Бұл — тек теміржол мен порттарды дамыту деген сөз емес. Оның айналасында логистикалық орталықтар, қоймалар, сервистік компаниялар, цифрлық шешімдер мен жаңа инфрақұрылым қалыптасады.
Президент корей компанияларын осы жобаларға белсенді қатысуға шақырып, Үкіметтің корей инвесторларына арналған нақты инвестициялық жобалар портфелін қалыптастыратынын айтты.
4. Жасанды интеллект және цифрлық экономикаҚазақстан үшін Кореямен ынтымақтастықтың жаңа бағыты — жасанды интеллект, цифрлық технологиялар және деректер инфрақұрылымы.
Елімізде осы салаға жауапты жеке министрлік құрылып, Alem.ai халықаралық орталығы ашылды, екі суперкомпьютер іске қосылды. Қуаты 1 ГВт болатын Деректерді өңдеу орталықтарының алқабын құру жобасы жүзеге асырылуда.
Сонымен қатар алғашқы мамандандырылған Qazaq AI Research University өз жұмысын бастады.
Президент Астанадағы Alem.ai базасында «Орталық Азия – Корея» озық технологиялар орталығын құруды ұсынды.
Егер бұл бастамалар жүйелі түрде дамитын болса, Қазақстан үшін маңызды нәтиже — тек цифрлық қызметтерді тұтыну емес, өз технологиямызды, мамандарымызды және технологиялық компанияларымызды қалыптастыру.
5. Ауыл шаруашылығы: астық экспортынан азық-түлік өндірісінеҚазақстан былтыр шамамен 27 миллион тонна астық жинады, ал агроөнеркәсіп өнімдерінің экспорты 7 миллиард долларға жетті.
Келесі қадам — өндіріс көлемін ғана арттыру емес, ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу.
Осы мақсатта Президент Қазақстан мен Кореяның бәсекелік артықшылықтарын біріктіретін бірлескен тамақ өнеркәсібі кластерін құруды ұсынды.
Қазақстан — жер және ауыл шаруашылығы ресурстарына, Корея — технологиялық тәжірибеге ие. Бұл мүмкіндіктерді біріктіру арқылы дайын азық-түлік өнімдерін шығарып, сыртқы нарықтарға экспорттауға болады.
Бұл әсіресе ауылдық жерлер үшін маңызды: шикізатты сол күйінде сатудан гөрі оны өңдеу жаңа өндірістер мен жұмыс орындарын өңірлерде қалыптастыруға мүмкіндік береді.
6. Инвестициялар: келісімнен нақты жобағаСапар барысында Қазақстан мен Корея арасында жалпы сомасы 19 миллиард долларға жуық 80-ге тарта коммерциялық келісімге қол қойылды.
Ендігі кезең — олардың нақты орындалуы.
Осы мақсатта Қазақстан мен Кореяның 2027–2030 жылдарға арналған сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастықтың кешенді бағдарламасы әзірленеді.
Мұнда маңызды көрсеткіш — қол қойылған құжаттардың саны емес, нақты іске қосылған кәсіпорындар, тартылған инвестиция, өндірілген өнім, экспорт және құрылған жұмыс орындары.
Президент шетелдік инвесторларға жағдай жасауды жалғастыру қажеттігін атап өтті. Соның бірі — инвестициялық жобаларды жүзеге асыратын шетелдік азаматтарға арналған Altyn Visa бағдарламасы.
7. Қазақстан — Орталық Азияға шығатын өндірістік алаңҚазақстанның Орталық Азия экономикасындағы салмағы айтарлықтай: аймақтың жиынтық ЖІӨ-нің шамамен 60 пайызы, ал шетелдік тікелей инвестициялар ағынының шамамен 70 пайызы елімізге тиесілі.
Бұл көрсеткіштер Қазақстанның тек ұлттық нарық емес, өңірлік бизнес-платформа ретінде де әлеуеті жоғары екенін көрсетеді.
Корей компаниялары үшін Қазақстанда өндіріс орналастыру — өнімді тек ішкі нарыққа шығару емес, оны Орталық Азия мен Еуразияның басқа нарықтарына экспорттау мүмкіндігі.
Сондықтан біздің міндет — Қазақстанға капитал тартумен шектелмей, сол капиталдың айналасында технология, өндіріс, кадр және экспорттық тізбектерді қалыптастыру.
8. Қазақстан мен Кореяның экономикалық серіктестігінің жаңа формуласыПрезиденттің ұсыныстарын бір жүйеге келтірсек, жаңа экономикалық модельдің логикасы мынадай:
Қазақстанның ресурстары мен географиялық мүмкіндігі + Кореяның капиталы, технологиясы және өндірістік тәжірибесі → бірлескен өндіріс → терең өңдеу → дайын өнім → экспорт.
Ал бұл модельді Орта дәліз, цифрлық инфрақұрылым және Орталық Азия нарығы толықтырады.
Осы тұрғыдан алғанда, Кореямен ынтымақтастықтың мәні тек екі ел арасындағы сауда көлемін ұлғайтуда емес.
Негізгі мәселе — Қазақстанда жаңа құзыреттер қалыптастыру, технология тарту, өндірісті күрделендіру, экспорттық мүмкіндіктерді кеңейту және жоғары өнімді жұмыс орындарын көбейту.
Саммиттен кейінгі негізгі міндет те осы: келісімдерді нақты нәтижеге айналдыру.
Яғни Қазақстан үшін басты өлшем — қанша құжатқа қол қойылғаны емес, қанша жоба іске қосылды, қанша өнім Қазақстанда өндірілді, қанша жаңа технология енгізілді, қанша жұмыс орны құрылды және экспорт қаншалықты өсті.
Қазақстан–Корея серіктестігінің шынайы бағасы осы нәтижелермен өлшенеді. Егер келісімдер өндіріс пен технологияға, ал инвестициялар тұрақты жұмыс орындары мен экспортқа ұласса, бүгінгі бастамалар екі ел арасындағы байланысты жаңа сапалық деңгейге көтеріп, Қазақстанның өңірлік экономикалық рөлін айтарлықтай күшейтеді.
Визуал контент ИИ көмегімен жасалды!
