Қазақстан Республикасы Конституциясының 40-бабында азаматтардың тарихи және мәдени мұраны сақтауға, тарих пен мәдениет ескерткіштеріне ұқыпты қарауға міндетті екені көрсетілген. Тарихи ескерткіштер – халқымыздың өткенінен сыр шертетін, ұлттық құндылықтарымыз бен мәдениетімізді танытатын асыл мұра.
Бүгінгі таңда тарихи орындарды қорғау өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Кейбір адамдар ескерткіштерге жазу жазып, оларды бүлдіреді немесе айналасын қоқыспен ластайды. Мұндай әрекеттер халқымыздың тарихына және мәдени мұрасына зиян келтіреді. Сондықтан әр азамат тарихи орындарға құрметпен қарап, оларды сақтауға үлес қосуы қажет.
Алматы облысы Жамбыл ауданындағы тарихи-мәдени мұралардың бірі – «Таңбалы» мемлекеттік тарихи-мәдени және табиғи қорық-музейі. Бұл – ашық аспан астындағы бірегей мұражай. Оның аумағында қола дәуірінен бастап әртүрлі кезеңдерге жататын мыңдаған жартастағы суреттер, яғни петроглифтер сақталған. Олар ежелгі адамдардың тұрмысын, дүниетанымын және наным-сенімдерін танытады. 2004 жылы Таңбалы петроглифтері ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енгізілді. Бұл нысан еліміздің ғана емес, бүкіл адамзаттың тарихи байлығы болып саналады.
Жамбыл ауданындағы тағы бір маңызды мәдени орын – Жамбыл Жабаевтың әдеби-мемориалды музейі. Ол ұлы ақынның өмірі мен шығармашылығын таныстырып, жас ұрпақтың ұлттық әдебиетке деген қызығушылығын арттырады. Сонымен қатар ауданда Үмбетәлі Кәрібаевтың музей үйі, батырлар мен Ұлы Отан соғысында қаза тапқан жауынгерлерге арналған ескерткіштер бар. Мұндай орындар туған жердің тарихын танып, өткенге құрметпен қарауға тәрбиелейді.
Тарихи мұраны сақтау үшін ескерткіштердің айналасын таза ұстау, сенбіліктер ұйымдастыру, қоқыс тастамау және тарихи нысандарды бүлдірмеу маңызды. Мектеп оқушыларының мұражайларға экскурсия жасауы олардың туған жер тарихын тереңірек білуіне көмектеседі. Әсіресе «Таңбалы» сияқты ашық аспан астындағы мұражайларда жартастағы суреттерге қол тигізіп бүлдірмеу және белгіленген тәртіпті сақтау қажет.
Қорытындылай келе, тарихи ескерткіштер мен мұражайлар – ата-бабамыздан қалған баға жетпес мұра. Конституцияның 40-бабында белгіленген міндетті орындау үшін әр азамат мәдени құндылықтарды қорғап, табиғи және тарихи орындардың тазалығын сақтауы керек. Өткенін құрметтеген ұрпақ қана тарихи мұрасын келешек ұрпаққа аман жеткізе алады.
Назира Ардақ
